Het Histologielaboratorium

Het Klinische Pathologie Laboratorium voorheen Anatomisch Pathologisch Laboratorium: is de verzamelnaam van de sub gebieden; Histologie / Cytologie/  Immunologie / Moleculaire Technieken / Obducties / Vriescoupes / Mohs / Sneldiagnostiek bij mama afwijkingen.

Pathologie is ontstaan uit twee Griekse woorden nl.: Pathos: ziekte & Logos; leer en betekent dus ziekteleer. Klinische Pathologie is een medische specialisme en onderzoekt cel- of weefselmateriaal ( organen) op eventuele afwijkingen / ziekte. Ook kan de ontwikkeling van de ziekte onderzocht worden. Deze (P.A.-uitslag) kan bijdragen aan het opstellen van een behandelplan waarbij de patholoog ook vaak betrokken is.

Pathologisch onderzoek vindt plaats door aanvraag van de behandelende arts / specialist. Deze wilt weten welke ziekte of afwijkingen een patiënt heeft. En bij een operatie is de kernvraag of de afwijking (b.v. tumor) geheel verwijderd is. Daarom heeft de patholoog geen contact met de patiënt. Dit heeft een tweeledige onderzoek enerzijds het macroscopisch onderzoek: onderzoek met de blote oog en anderzijds de microscopisch onderzoek van de aangeboden patiëntenmateriaal.

We gaan het sub gebied: Histologie inzoomen, welke werkzaamheden vinden er plaats, welke regels zijn er van toepassing…

Op het histologielaboratorium worden patiëntenmateriaal bewerkt tot een coupe ( HE-coupe). Middels deze H.E.-coupe kan de patholoog met behulp van een lichtmicroscoop / gescande coupes bij digitaal een diagnose stellen.

Om het patiëntenmateriaal tot een coupe te verwerken zijn er meerdere bewerkingsprocessen nodig en deze technieken vallen onder de Histotechniek. Deze zijn: materiaal ontvangst, uitsnijden, doorvoeren in de doorvoerapparaat, inbedden, microtomen, kleuren en de coupes bij de patholoog afleveren. Hierop gaan we uitgebreider in:

 

De behandelend arts/ specialist (1) neemt het afwijkende- / verdachte weefsel af van de patiënt. Deze kunnen kleine stukjes (biopten) of grotere stukken zoals een galblaas, een deel van de long, een stukje lever, een deel of een mama in het geheel zijn. Deze wordt naar het Klinisch Pathologisch Laboratorium gebracht / verzonden (2+3). Tegenwoordig wordt deze aanvraag digitaal gedaan door het HIX-programma.

Indien het materiaal over de  openbare weg vervoerd is naast de Arbo-wet ook de  ADR-wetgeving van toepassing. Zoals verpakkingsinstructie P650

Soort vakpersoneel: interne personeel of couriers.

HIX-programma: een zorgplatforum ( een platforum) dat optimale gegevensuitwisseling tussen alle zorgaanbieders in de regio faciliteert. Hiermee wordt o.a. de order voor de P.A.-onderzoek door de specialist aangevraagd.

ADR: Vervoer gevaarlijke stoffen over de weg. De voorschriften voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg staan in een , Europese overeenkomst, het ADR (Accord Europees relatief au transport international de merchandises Dangerous par Route). Het ADR is onderdeel van de Nederlandse VLG (reglement voor het Vervoer over Land van Gevaarlijke stoffen). De Wet vervoer gevaarlijke stoffen vormt de basis van de regelgeving voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg.

 

 

Stap 1: Ontvangst

De Afdeling Ontvangst neemt de materiaal in ontvangst voor de verdere bewerking.Hier vinden er administratieve werkzaamheden plaats zoals het controleren middels de HIX / Palga-UDPS naar de correctheid van de patiëntgegevens waarna er via de LMS ( Lab Managemant Systeem) de patientenmateriaal een nummer en QR-code krijgt en onder deze nummer zal het verder bewerkt worden. Ook maakt men hier een onderscheid in patientenmateriaal dat door  de analist, pathasser of  door de patholoog verwerkt zal worden. Verder zet de ontvangst de patientenmateriaal gescheiden op zodat het herkenbaar wordt wie het materieel bewerkt en materiaal dat een voorbewerking dient wordt ook apart gezet.

Tegenwoordig worden ook veel onderzoeken uitgevoerd waarbij de patiënt  radioactieve vloeistof wordt toegediend. Deze worden aangeleverd in speciale bakken en verdien de aandacht bij verdere verwerking

Soort vakmensen: Medische secretaressen / Analisten / ICT bij storingen / chemicaliënbeheerder / preventiemedewerker / kwaliteitsfunctionaris

Middelen: Computer / internet / Hix-systeem / PALGA ( www.palga.nl) en LMS ( www.md.nl) PMB: formaline bestendige handschoenen / labjas / ventilatie / spill-kit

Regelgeving: Arbo / WIP richtlijnen: sieraden / haar/ nagels / ISO 15189 richtlijn

Pathologisch Anatomisch Landelijk Geautomatiseerd Archief: PALGA

UDPS: Uniform Decentraal Palga Systeem (Kern UPDS: www.Palga.nl)

Stap 2: uitsnijden

macroscopisch beschreven en bij grote stukken patientenmateriaal verdachte gebieden uitnemen.

Patienten materiaal dat door de analist bewerkt wordt zijn o.a.: biopten / weefselsnippers/ curretagemateriaal. Allereerst worden middels PALGA / HIX  de patiënten  gegevens  gecontroleerd  of het met de uitgegeven nummer gegevens overeenkomt Dan wordt het macroscopisch beschreven  en in een zogenaamde cassette gezet  die in een bakje met Formaline 4%  tijdelijk wordt bewaard. Na optimale fixatie wordt het patiëntenmateriaal naar de volgende fase van verwerking gezet namelijk in het doorvoerapparaat.

De beschreven macroscopie  wordt via G2 speech ( programma voor  geluidsopname) omgezet in tekst waarna de medische secretaris het nakijkt op eventuele onregelmatigheden voorts het definitief wordt bewaard.

Patientenmateriaal voor de pathnasser: Dit zal meestal wat grotere  materiaal / weefselstukken / gedeeltelijke organen ( Hiervoor heeft een analist een aanvullende  opleiding nodig) … die niet in zijn geheel wordt verwerkt, maar  waarvan alleen de verdachte stukken / plekken / gebieden worden uitgenomen  / uitgesneden en in de juiste cassette gezet  in een tijdelijke bakje met formaline voor verdere verwerking .

Indien patientenmateriaal over is gaat in de pot en deze wordt bewaard volgens de officiële bewaartermijn.

Patientenmateriaal door de patholoog bewerkt: dit zijn over het algemeen wat ingewikkelde / complexe materiaal. Allereerst controle patientgevens / leest de vraagstelling. De patholoog snijdt de verdachte stukken uit en de analist zet het in de juiste cassette in een tijdelijke bakje met formaline 4%. Deze wordt na optimale fixatie verder bewerkt.

Verwerking radioactieve besmette patientenmateriaal: na het meten van de stralingsniveau wordt  bekeken of de radioactieve straling laag genoeg is om veilig mee te werken. Let op: deze worden totdat de stralingsniveau veilig genoeg is om er mee te werken in een lodenpot of speciale kast bewaard……………bij meten speciale handschoenen….

Soort vakmensen: Analisten / Pathnasser / Pathologen / ICT / analisten met een stralingskundige opleiding./ chemiecalienbeheerder / medisch secretaresse

Middelen: PALGA / LMS / Formaline 4% / uitsnijdmiddelen

PMB: juiste handschoenen / juiste bril met de juiste grootte /  labjas / s2 schoeisel

Ventilatie /

Opslagkast: radioactieve zaadjes / stralingsmeter

Lodenpotten

Spill-kit

Regelgeving: Arbo /

Overzicht Bewaartermijn

Werkgroep infectie preventie

Stap 3: Doorvoeren

Patientenmateriaal  dat in waterige milieu verkeerd wordt naar niet waterige milieu namelijk naar paraffine milieu gebracht.

Nadat het materiaal optimaal gefixeerd is wordt de materiaal in de doorvoerapparaat gezet.

Hierin wordt de patientenmateriaal  onderdompeld in verschillende vloeistoffen. Eerst in formaline ( fixatie) dit is een waterige milieu en het moet naar niet waterige milieu gaan, dat betekent dat het water uit het weefsel gehaald moet worden. Dit proces wordt dehydreren genoemd. Het dehydeerproces vindt plaats in verschillende percentage van alcohol. Het alcoholpercentage wordt steeds verhoogd zodat het water uit de weefsel kan. Meestal begint men met als. 70% naar als.99,9% . Het water is nu uit het weefsel maar het is nog niet geschikt om met paraffine te verenigen. Om de weefsel in deze stadium geschikt te maken om met paraffine te verenigen wordt het weefsel in Xyleen onderdompelt en een aantal keren herhaald zodat de alc uit de weefsel is en met paraffine kan verenigen. Na de Xyleen behandeling wordt het weefsel  meerdere keren onderdompelt in  vloeibare paraffine. Deze stap is nu klaar.

Soort vakmensen: Analisten / preventiemedewerker / chemicaliënbeheerder

Middelen: Doorvoerapparaat / Formaline 4% /  Ethanol 70% -99,9% / Xyleen / Paraffine

PBM: Labjas / S2 schoenen /  juiste handschoenen / juiste bril /

Wetgeving: Arbo / WIP richtlijnen

Aandachtspunten: brandcompartiment / ondergrens

Stap 4: Inbedden

Van weefsel een paraffine blokje maken

Het patientenmateriaal bevindt zich in vloeibaar paraffinemedium. Voor de verdere bewerking is het noodzakelijk dat de patientenmateriaal in een vaste  paraffine omgeving komt.  Men neme een cassette en scant deze. Hierna controleert men de macroscopie. (PALGA /LMS) Men gaat de weefselstuk afhankelijk van de  afmeting in een malletje zetten met daarin vloeibare paraffine en daarna op een koelplaat zodat de vloeibare paraffine kan uitharden en het malletje verwijderd kan worden. Dit wordt gedaan middels de inbedapparaat / koelplaat. Deze worden nu paraffineblokjes  / paraffinecassetes genoemd.

Soort vakmensen: Analisten / ICT

Middelen: Inbedapparaat / koelplaat / paraffine / mallen / PALGA / LMS

PBM: labjas / bril / handschoenen

Wetgeving: Arbo / WIP

Aandachtspunten: (1x) controle macroscopie: omschrijving weefselstukken / grootte / aantal /..

Stap 5: Microtomie / waterbad plakken

Van weefsel dat in paraffine is ingebed, een dun ( 3 micrometer. Let op 1 mm = 1000 micrometer) plakje snijden. Deze wordt dmv water in waterbad op object glaasje opgevangen.

Blokjes horen gekoeld te zijn voorts men kan snijden.

De te snijden blokken zet men op de koelplaat….. .  Eerst gaat men de blokjes  grof snijden op het microtoom totdat de al het weefsel zichtbaar is. Dit noemt men blokjes  insnijden  en gebeurt op hoge coupe dikte b.v. 20 micrometer. Voor het snijden gaat men de blokje scannen om de microscopie te controleren……… Na het insnijden gaat men de blokje op de juiste dikte ( 3 micrometer) snijden. 1 snee / plakje noemt men een coupe en meerdere coupes vormen een lintje. Deze (lintje) zet men in de waterbad ( bad met water gevuld en verwarmd op 58 graden)zodat het door de verwarmde water kan strekken. Door het strekken zijn de details beter zichtbaar. Na het strekken, pakt men een glaasje (objectglas) en vangt men het coupe op het objectglaasje op. Hierna zet men de objectglaasje op een glashouder om de eventuele  achter gebleven water weg te laten lopen en het coupe droogt op het glaasje

Soort vakmensen: Analisten / ICT /

Middelen: Koelplaat / microtoom / scanner / microtoommesjes

PBM: Labjas

Wetgeving: Arbo / Wiprichtlijnen /

Aandachtspunten: snijgevaar / 2x keer macroscopie controle

Stap 6

Standaarrdkleuring coupe: HE-kleuring

Nadat de coupe op een objectglas is opgevangen worden deze glaasjes in een rekje verzameld en in de kleurmachine gezet om te kleuren. Deze kleuring heet de Heamatoxyline – Eosine kleuring afgekort  de HE-kleuring en is de standaard  overzicht kleuring in de histologie. Door deze  kleuring worden de structuren in de weefsel / cel goed zichtbaar zoals de kern en cytoplasma in de cellen.

Soort vakmensen: analisten / LMS / ICT

Middelen: kleurmachine / verschillende chemicaliën

: labjas / handschoenen

Wetgeving: Arbo / WIP richtlijnen

Aandachtspunten:  extra ventilatie voor de kleurmachine

Stap 7

Afleveren bij de patholoog / scannen voor de patholoog: digitaal

De gekleurde objectglaasje wordt door de patholoog microscopisch of tegenwoordig in enkele laboratoria digitaal bekijken en een diagnose stellen of om de diagnose te bevestigen meerdere kleuringen aanvragen / en of andere bepalingen aanvragen.

De gekleurde glaasje worden bewaard. De bewaartermijn is wettelijk vastgesteld. Het opbergen van de glaasjes / coupes worden ook door lapmedewerkers gedaan.

Soort vakmensen: Analist / ICT / apparatenbeheerder / patholoog / Labmedewerkers: glaasjes archief.

Middelen: LMS / PALGA /  Coupe scanner Scanner voor digitaal kijken

PBM: Labjas

Wetgeving: Arbo / WIP richtlijnen

Aandachtspunten:

Stap 8

Eventuele meer onderzoek

Mocht de patholoog supervisie willen voor de diagnose en andere technieken toepassen op de preparaat dan gebeurt dat. Andere technieken kan men denken aan Immunologische bepalingen / Moleculaire technieken /……

Soort vakmensen: Patholoog / analist

Middelen: LMS / PALGA

PBM: labjas

Wetgeving: Arbo / WIP- richtlijnen

Aandachtspunten:

Stap  9

Uitslag naar de behandeld arts

Nadat de diagnose gesteld is wordt de uitslag via de secretariaat naar de behandelende arts.

Soort vakmensen: patholoog / medische secretaresse

Middelen: PALGA / LMS / HIX

PBM:

Wetgeving: Arbo

Aandachtspunten:

Stap 9

Uitslag naar de behandeld arts




Nadat de diagnose gesteld is wordt de uitslag via de secretariaat naar de behandelende arts.


Soort vakmensen:  klinische patholoog / medische secretaresse

Middelen: PALGA-UDPS / LMS 

PBM:

Wetgeving:

Aandachtspunten:

OR-raad, indien >20 personeel. ADR-veiligheidsadviseur dient gespecialiseerd te zijn op het gebied van: Ziekenhuizen & Laboratorium.